Om efficiënter te kunnen inspelen op de toenemende complexiteit van vraagstukken rond slaapproblemen bij kinderen, is in 2022 kinderarts-somnoloog Dominique Stumpel aangesteld bij Slaap-Waakcentrum SEIN. Vorig jaar kwam kinderarts-kinderneuroloog Ilse Broeks het team versterken. Hoe werken zij aan betere slaap voor jonge patiënten? “We ervaren dat laagdrempelig en vroegtijdig overleggen veel verschil kan maken.”
Wat zien jullie in de praktijk bij kinderen met slaapproblemen?
Dominique: “Wij zien dagelijks hoe diep slaapproblemen ingrijpen in het leven van kinderen en hun ouders. Slecht slapen beïnvloedt stemming, gedrag, ontwikkeling van het kind en zoveel meer. Het zet het gezin onder druk waardoor al snel een vicieuze cirkel ontstaat.”
Ilse: “Dat herken ik. Bij kinderen met ontwikkelingsstoornissen of neurologische aandoeningen zijn de slaapproblemen vaak complex en/of langdurig. Ouders lopen al een tijd rond met zorgen en frustratie voordat ze bij ons komen.”
Wanneer worden kinderen verwezen naar Slaap-Waakcentrum SEIN?
Ilse: “De meeste slaapproblemen kunnen goed in de tweede lijn behandeld worden. Bij SEIN richten wij ons op kinderen ouder dan 1 jaar met complexe, comorbide of therapieresistente slaapproblemen. Deze kinderen worden verwezen als een traject in de tweede lijn onvoldoende oplevert of wanneer er reden is voor verder onderzoek.”
Hoe verloopt jullie samenwerking met verwijzers?
Dominique: “Collega’s in de 2e lijn kunnen veel betekenen bij kinderen met slaapproblemen. Een goede slaapanamnese, bijvoorbeeld volgens het BEAR-model, en een slaapdagboek geven vaak al een duidelijke richting. Net als slaaphygiëne adviezen. Zo nodig doen wij bij SEIN aanvullende diagnostiek middels actigrafie en/of een ambulante of klinische polysomnografie. Soms doen we bij slaperigheid overdag een MSLT (dutjestest). Na onze analyse en interventies koppelen wij zorgvuldig terug, zodat de behandeling in de eigen regio kan worden voortgezet."
Ilse: “Dat werkt prettig voor het gezin én voor verwijzers. Het doel is meestal niet om de zorg over te nemen, maar om tijdelijk specialistisch mee te kijken en een aanvulling te zijn in de vaak multidisciplinaire aanpak. Zodra het kan, verwijzen we terug.”
Kun je een voorbeeld geven van zo’n complexe casus?
Dominique: “Wij behandelen een tweeling van 10 jaar met een vervroegd slaapfasesyndroom (ASPD). Zij waren hun hele leven ’s middags al rond 16.00 uur uitgeput en werden om 03.00 uur ’s nachts wakker. In een tweedelijns slaapcentrum ontstond het vermoeden op ASPD. Na onderzoek werd dat door ons team bevestigd. Met lichttherapie in de middag is het de jongens gelukt hun ritme twee uur op te schuiven, waardoor ze beter kunnen functioneren. In herfst en winter gebruiken ze modafinil om het wakker blijven te ondersteunen.”
Hoe belangrijk is multidisciplinaire samenwerking in jullie werk?
Dominique: “In ons team werken wij nauw samen met neurologen-somnologen, longartsen-somnologen, slaappsychologen, physician assistants (PA’s), laboranten en een verpleegkundig specialist. We kijken breed: van ademhaling en ritme tot gedrag, neurologie en leefstijl. Juist die combinatie maakt het mogelijk om passende zorg te bieden. Die tweeling met ASPD bijvoorbeeld, behandel ik samen met onze PA, die ook chronobioloog is en met onze slaappsycholoog.”
Ilse: “Voor jonge kinderen met een ontwikkelingsstoornis en in- of doorslaapproblemen kunnen wij ook regelmatig terugverwijzen voor passende ondersteuning. Een IMH-specialist of sensorische integratietherapeut kan dan veel betekenen. Zeker bij prikkelverwerkingsproblemen, (preverbaal) trauma of onveilige hechting.”
Wat willen jullie collega’s in het veld vooral meegeven?
Ilse: “Ik heb ervaren dat laagdrempelig en vroeg overleggen veel verschil kan maken. Bijvoorbeeld als er twijfel is over de oorzaak of aanpak van slaapproblemen. Wij denken graag mee. Je hoeft niet te wachten tot alles is geprobeerd of uitgeput. Soms helpt één gesprek al om de juiste richting te bepalen. En is een verwijzing naar SEIN misschien niet nodig.”
Dominique: “Neem slaapproblemen serieus, ook als ze al langer bestaan of passen bij een syndroom. Vraag er dus actief naar, vooral bij kinderen met ontwikkelingsproblematiek. Slaap is geen bijzaak. Het is vaak de sleutel tot verbetering in gedrag, stemming en ontwikkeling. Goede slaap kan de kwaliteit van leven van kind en gezin aanzienlijk verbeteren."
